السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

120

تفسير الميزان ( فارسي )

دستورات آن روز سرپيچى كرده‌اند ، و لذا داود ( ع ) به درگاه خدا عرض كرد : بار الها لعنت خود را همچون ردا بر آنان بپوشان و همچون كمربند بر دو پهلويشان بربند ، پس خداى تعالى ايشان را به صورت ميمون مسخ نمود . و اما عيسى ( ع ) آن جناب نيز قومى را كه بر ايشان مائده نازل شد مع ذلك بعد از جريان مائده مجددا كفر ورزيدند نفرين كرد . آن گاه صاحب مجمع البيان مىگويد : امام ابى جعفر ( ع ) فرموده كفرشان از اين رو بود كه با پادشاهان ستمگر دوستى مىكرده‌اند ، و به طمع اينكه لبى از دنيا آنان چرب كنند زشتيهايشان را زينت داده و آن را در نظرشان زيبا جلوه مىداده‌اند . « 1 » مؤلف : قرآن نيز اين معنا را كه اصحاب سبت به صورت ميمون مسخ شده‌اند تاييد مىكند آنجا كه مىفرمايد : « وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ » « 2 » و نيز مىفرمايد : « وَسْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَيَوْمَ لا يَسْبِتُونَ » تا آنجا كه مىفرمايد : « وَإِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّه مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَدِيداً قالُوا مَعْذِرَةً إِلى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ . . . فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْه قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ » « 3 » . و در كتاب الدر المنثور است كه عبد بن حميد و ابو الشيخ و طبرانى و ابن مردويه از ابن مسعود نقل مىكنند كه وى گفته است رسول اللَّه ( ص ) فرمود : بنى اسرائيل وقتى دست بگناه و نافرمانى زدند علمايشان آنان را توبيخ و تنبيه نموده و از گناه نهى كردند ، و ليكن در عين حال با ايشان همنيشينى مىكرده و با هم مىخوردند و مىآشاميدند ، تو گويى اينان نبوده‌اند كه ديروز گناه مىكردند ، وقتى خداى تعالى چنين ديد به دلهايشان اختلاف

--> ( 1 ) مجمع البيان ج 3 ص 231 . ( 2 ) و هر آينه شناختيد كسانى را كه تجاوز كردند حدود و احكام روز شنبه را و از همان جهت گفتيمشان ميمون باشيد و براى هميشه دور و رانده از درگاه ما بوده باشيد . سوره بقره آيه 65 . ( 3 ) از آنها بپرس از حال قريه اى ( ايله ) كه بر لب دريا مسكن داشتند . بپرس از آن موقعشان كه وقتى ماهيان دريا در روزهاى شنبه آشكارا مىآمدند بر لب آب و بر عكس ، روزهاى ديگر نمىآمدند ، چگونه تجاوز كردند حدود و احكام شنبه را . اين چنين آنان را با فسقشان آزموديم . و نيز بپرس از آن موقعشان كه طايفه اى از صلحايشان گفتند : چرا نصيحت و پند مىدهيد مردمى را كه خداوند يا هلاك كننده آنان است و يا عذاب كننده آنان بعذابى شديد ؟ ! گفتند : براى اينكه در درگاه پروردگارتان معذور باشيم ، يا آنان احتمالا از خدا بترسند و تقوا پيشه كنند ، پس وقتى كه تكبر كردند و مرتكب شدند كارهايى را كه از آن نهى شده بودند گفتيمشان ميمون و رانده از درگاه ما باشيد . سوره اعراف آيه 166 .